Meridyenler

MERİDYEN (BOYLAM)

Bir kutuptan diğer kutba ulaşan, paralelleri dik açıyla kesen hayali yarım çemberlere meridyen denir.

Meridyenlerin, Başlangıç meridyenine (Greenwich) olan uzaklığının açı cinsinden değerine ise boylam denir. Meridyen ve boylam birbirlerinin yerine kullanılırlar.

Meridyenlerin Özellikleri

1- Başlangıç meridyeninin 180 doğusunda, 180 de batısında olmak üzere, toplam 360 meridyen vardır.

2- Başlangıç meridyeni İngiltere’nin başkentindeki Greenwich istasyonundan geçen meridyendir.

3- Ekvator üzerinde iki meridyen arası uzaklık111 kmdir. Kutuplara doğru gidildikçe bu uzaklık azalır. Türkiye üzerinde ise iki meridyen arası uzaklık, yaklaşık olarak 85 -86 kmdir.

4- Bütün meridyenlerin boyları birbirine eşittir.

5- Aynı meridyen üzerinde bulunan bütün noktaların (Güneş karşısından aynı anda geçtiklerinden) yerel saatleri aynıdır.

6- Meridyen dereceleri Greenwich’ten doğuya ve batıya gidildikçe büyür.

7- Meridyenler kuzey – güney doğrultusunda uzanır.

8- Bütün meridyenler kutuplarda birleşirler.

9- Meridyenler bir paralel boyunca birbirlerinden eşit uzaklıkta bulunurlar.

10- Ardışık iki meridyen arasındaki yerel saat farkı 4 dakikadır.

Paraleller

PARALEL (ENLEM)

Ekvator’a paralel olarak çizildiği varsayılan hayali çemberlere paralel denir.

Paralel çemberlerinin, Başlangıç paraleline (Ekvator) olan uzaklığının açı cinsinden değerine ise enlem denir. Enlem ve paralel birbirlerinin yerine kullanılırlar.

Paralellerin Özellikleri

1- Ekvator’un 90 kuzeyinde, 90 da güneyinde olmak üzere, toplam 180 paralel bulunur.

2- Başlangıç paraleli Ekvator’dur.

3- En büyük paralel dairesi Ekvator’dur.

4- Ekvator’dan kutuplara doğru gidildikçe paralellerin boyları kısalır. Buna karşılık paralel numaraları büyür.

5- 90° paralelleri nokta halindedir.

6- Paraleller birbirleriyle kesişmezler, birleşmezler.

7- Paraleller doğu – batı doğrultusunda uzanırlar.

8- Ardışık iki paralel arası uzaklık yaklaşık olarak111 kmdir. Bu uzaklıktan yararlanarak kuzey güney doğrultusunda ve aynı meridyen üzerinde bulunan iki nokta arasındaki uzunluk hesaplanabilir.

Matematik Konum

B. MATEMATİK KONUM

Herhangi bir yerin, Dünya üzerinde bulunduğu alanın, enlem ve boylam dereceleriyle belirtilmesine matematik konum denir.

TÜRKİYE’NİN MATEMATİK KONUMU VE SONUÇLARI

1- Türkiye, 36° – 42° Kuzey paralelleri ile 26° 45° Doğu meridyenleri arasında yer alır. Diğer bir ifadeyle, Türkiye Ekvator’un kuzeyinde ve Greenwich’in doğusunda bulunan bir ülkedir. Türkiye’nin matematik konumunun sonuçları şöylece sıralanabilir:

2- Doğu – batı istikametinde 76 dakika yerel saat farkı bulunur.

3- Aynı anda tek ortak saat kullanılır. Çünkü doğu – batı yönünde fazla geniş değildir.

4- Güneş ışınları hiçbir zaman dik açıyla gelmez.

5- İki meridyen arası uzaklık yaklaşık olarak 85 -86 kmdir.

6- Orta kuşakta yer alır.

7- Mevsimler belirgin olarak görülür.

8- Kışın cephesel yağışlar fazladır.

9- Güneyden kuzeye gidildikçe güneş ışınlarının geliş açısı küçülür.

10- Güneyden kuzeye gidildikçe cisimlerin gölge boyu uzar.

11- Güneyden kuzeye gidildikçe gece – gündüz süreleri arasındaki fark artar.

12- Kuzeyden esen rüzgârlar sıcaklığı düşürürken, güneyden esen rüzgârlar sıcaklığı yükseltir.

13- Dağların güney yamaçları daha sıcaktır. Buna bağlı olarak güney yamaçlarda yerleşmeler fazladır.

14- Bir cismin öğle vakti gölgesi daima kuzeydedir.

Özel Konum

A. ÖZEL KONUM

Herhangi bir yeri diğer yerlerden ayıran, sahip olduğu kendine has özelliklerin tümüne özel konum denir.

Türkiye’nin Özel Konumu ve Sonuçları

1- Türkiye, Asya, Avrupa ve Afrika kıtalarının birbirine en çok yaklaştığı yerde bulunur.

2- Farklı kültürlerin kurulduğu, Dünya’nın en eski kültür hazinelerine sahiptir.

3- Dünya’da en fazla petrol çıkaran ülkelere komşudur.

4- Üç tarafı denizlerle çevrilidir ve yeryüzü şekilleri çeşitlidir.

5- Karadeniz’i Akdeniz’e bağlayan İstanbul ve Çanakkale boğazlarına sahiptir.

6- Türkiye’nin ortalama yükseltisi fazladır. (Yaklaşık1132 m)

7- Yükselti batıdan doğuya doğru gidildikçe artmaktadır.

8- Zengin yeraltı kaynaklarına sahiptir.